Doğa Bilimlerindeki Matematiksel Açıklamalar

Matematik, dünya ile ilgili bilimsel araştırmalarımızda önemli bir yere sahiptir. Dünya ve matematiğin arasında nasıl bir ilişki bulunduğu hâlâ matematik, bilim felsefeleri ve genel felsefe için büyük bir soru işaretidir. Bu sorunun önemli bir bölümü fiziksel olgularda matematiğin açıklayıcı özelliğidir. 2005’de Baker’da yayınlanmış ve felsefe edebiyatında üzerine fazla kafa yorulmuş evrimle ilgili şu biyoloji örneğine…

Okumaya devam et

HOMO NALEDİ’NİN HÜKÜMDARLIĞINI İNCELEMEK

(John P. Rafferty tarafından yazılmıştır.) Homo naledi’nin ilk kalıntıları Eylül 2013’te Güney Afrika’nın Transvaal bölgesindeki Rising Star mağara kompleksinin derinlerindeki ücra bir oyukta (Dinaledi Odası) mağaracılar tarafından bulunmuştur. Kemikleri Homo cinsine ve o cinsten Australopithecus türüne ait kalıntılar ile benzerlik gösteren bu türlerin, yaklaşık 2.8 milyon yıl ila 2.5 milyon yıl* önceki Homo’nun ilk üyeleriyle…

Okumaya devam et

İlk Kadın Matematikçi Hypatia

Hypatia, (doğum MS yaklaşık 355—ölüm 415, İskenderiye) İskenderiye tarihinin fazlasıyla çalkantılı bir döneminde yaşamış bir matematikçi, astronom ve filozoftur. O, hayatında ve çalışmalarında oldukça ayrıntılı bilgiyle yaşayan ilk kadın matematikçidir. Hypatia kendisi bir matematikçi, astronom ve İskenderiye Kütüphanesi’nin onaylanmış son üyesi olan İskenderiyeli Theon’un kızıdır. Theon en iyi şekilde, Öklid’in Elementler’inin korunmasında rol almasıyla hatırlanmaktadır…

Okumaya devam et

DAVRANIŞ BİLİMLERİNDE NÖROKİMYA

Bireyin kişilik özellikleri ve davranışları; biyolojik, psikolojik ve sosyal değişkenlerin karmaşık etkileşimleri ile şekillenmektedir. İnsanın bu üç yapısı birbiriyle sürekli etkileşim halindedir. Bu yapılardan birinde meydana gelen bir değişim, diğer yapıları da etkileyerek onları değiştirmektedir. Bu yüzden bir davranıştan sorumlu tek bir etmenden söz etmek doğru değildir. Ancak psiko-sosyo-kültürel döngü, biyolojik zeminde gerçekleşir. Bir davranışın…

Okumaya devam et

Zooloji’ye giriş 101

Hayvanbilim, genel itibariyle hayvanlar âlemindeki her bir canlının ve bu canlıların yaşayış biçimlerinin araştırıldığı, biyoloji alanının bir alt dalıdır. Bütün hayvanların tek tek incelenmesinin yanı sıra onları oluşturan yapıtaşlarını moleküllerine kadar incelemek, hayvanların popülâsyonunu, bir bölgeye özgü hayvanların yaşayış biçimlerini, hayvanların birbirleriyle bitkilerle ve bulundukları çevredeki cansız nesnelerle olan ilişkilerini gözlemlemek hayvanbilim alanı kapsamına girer….

Okumaya devam et

LOUIS PASTEUR’ÜN BİLİME KATKILARI

Alison Eldridge tarafından yazılmıştır. Birçok insan Louis Pasteur’ü, ismini taşıdığı bir işlemden dolayı tanıyor; pastörizasyon. Hâlbuki Pasteur, bilime çok önemli başka katkılarda da bulunmuştur. Moleküler asimetri Sodyum amonyum tartratın kristalleri üzerine çalışırken Pasteur, onların aynı kimyasal bileşimlere sahip olmasına rağmen, gereken aynı fiziksel yapıya sahip olmadığını buldu. Pasteur, moleküllerin çift-ayna görüntüsü düzenlemelerinde üst üste gelmediğini…

Okumaya devam et

DİNOZOR AĞAÇLAR: WOLLEMI ÇAMLARI

Yazan: Cris Brack-Avustralya Ulusal Üniversitesi Bir zamanlar Avustralya’nın tamamını kaplayan bir ağaç vardı, sonra azalarak bir düzine örnek olarak kaldı şimdi ise dünyaya yayıldı. Buna Wollemi Çamı denmekte (Wollemia nobilis), ama buna dinozor ağacı da denilebilir. Fosil bulgular, Wollemi Çamı’ nın 200 milyon ila 100 milyon yıl önce tüm Avustralya’da bulunduğunu göstermektedir. Daha kuru ve…

Okumaya devam et

Amerikan Genetikçi ve Biyofizikçi: James Watson

6 Nisan 1928 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri Illinois, Chicago’da dünyaya gelen, Amerikan genetikçi ve biyofizikçi James Dewey Watson kalıtımın temeli olan madde yani deoksiribonükleikasit (DNA)’nın keşfinde çok önemli role sahiptir. Bu başarı nedeniyle Francis Crick ve Maurice Wilkins ile birlikte 1962 senesinde Fizyoloji ve Tıp dalında Nobel ödülü kazanmıştır. Watson, Chicago Üniversitesi’ne 15 yaşındayken girdi…

Okumaya devam et

Sera Etkisi Nedir?

(Encyclopaedia Britannica editörleri tarafından kaleme alınmıştır.) Sera etkisi, Dünya yüzeyinin ve troposferin (atmosferin en alt tabakası) ısınması olup; su buharından, karbondioksitten, metan gazından ve havadaki belli başlı diğer gazlardan kaynaklanmaktadır. Sera gazları olarak da bilinen bu gazlar nedeniyle su buharı en fazla etkiye sahiptir. Sera etkisi teriminin kökenleri belirsizdir. Fransız matematikçi Joseph Fourier, 1824’te Dünya…

Okumaya devam et

Fotoğraflarla plastik atıkların pençesindeki canlılar

National Geographic dergisi, dünyanın dört bir yanındaki deniz, okyanus, nehir ve kıyı bölgelerinde biriken plastik atıkların doğal yaşamı nasıl tehdit ettiğini gösteren bir fotoğraf seçkisi yayınladı. Plastik atıklara takılan ya da onları yutan deniz canlıları, başlıca risk grubunu oluşturuyor. Derginin Haziran sayısından hafızalara kazınan fotoğrafları derledik: NATİONAL GEOGRAPHİC Fotoğraftaki leylek, İspanya’daki bir katı atık sahasında…

Okumaya devam et

Evrenimiz Kendiliğinden Hiçlikte Filizlenmiş Olabilir mi?

Her şey, 1842 yılında Christian Andreas Doppler’ın ileri sürdüğü Doppler etkisinin yıldızlar üzerinde de gözlenmesiyle başladı. Bu gözlem sonucu evrenimizin genişlediği keşfedilmiş oldu. Evrenin sürekli genişliyor oluşu, bir zamanlar tüm evrenin tek bir noktada olması gerektiği düşüncesine sevk etti bilim insanlarını. Bu keşiften yapılan çıkarım, Edwin Hubble’ın 1929’da yaptığı gözlemler sonucu, 1964’te kozmik arka plan ışımasının keşfi gibi birçok kanıtla desteklenen ve artık bilim camiasında kabul gören Büyük Patlama, akıllarda büyük bir soru işaretinin doğmasına sebep oldu.

Okumaya devam et

PSİKİYATRİ TARİHİ

Psikiyatri, tıbbın en eski konusu olmakla beraber bir bilim olarak en yeni alanlarından biridir. “Psyche” sözcüğü, etimolojik olarak soluk demektir. Soluk almak, canlıların bir özelliğidir ve bu yüzden sözcüğün türetilmiş anlamı “ruh”tur. Bu ruh kavramının oluşmasında; Şaman ve büyü ritüelleri ile rüya sırasında yaşananların, bir başlangıç noktası olduğu düşünülüyor. Bu; ilk çağlarda ruhsal bozukluklar, ruhun…

Okumaya devam et

Dinde Tanrı, Politikada Devlet, İktisatta Mülkiyet: Pierre-Joseph Proudhon

Anarşist İktisada kısa bir giriş Proudhon 19yy da yaşamış Fransız düşünür ve iktisatçıdır. Kendisini anarşist olarak nitelendirmiştir ve tarihte ilk anarşist olarak gösterilmektedir. Anarşist İktisadında öncülerinden olan Proudhon 1846’da ‘’ İktisadi Çelişkiler Sistemi veya Sefaletin Felsefesi’’ ile bütün dikkatleri üzerine çekti. Ardından Din karşıtı söylemleri ile diğer insanların üzerinde şok edici bir etki bıraktı. Tanrının…

Okumaya devam et

Jupiter uydusu İo’da Volkanik Hareketlilik Bulundu

NASA uzay aracı Juno tarafından toplanan veriler aracılığıyla Jupiter’in “İo” adlı uydusunun Güney kutbunda volkanik hareketler gözlemlendi. Juno uzay aracının  kızılötesi görüntüleyicisi  JIRAM ile elde ettiği ve Aralık ayında dünyaya ilettiği veriler değerlendirildi  Juno uzay aracı daha önceki verilerde sıcak noktalar belirlemiş ancak bu sıcaklık değerlerine ait net veri elde edememişti. Juno’nun daha önce keşfedilmemiş volkanla…

Okumaya devam et

Albert Einstein: Yaşam Öyküm Bölüm 1

Albert Einstein: Philosoph und Naturforscher, Eine Auswahl, Vieweg,1983 adlı eserden alınmıştır. Ayrıca İngilizcesi için bknz , ed. Paul Arthur Schilpp, Philosopher-Scientist ,The Library of Living Philosophers. Tudor Publishers   Bugün altmış yedi yaşındayım ve sanki kendi ölüm ilanıma benzer bir şey yazmak için burada oturmuş gibiyim. Bunu yalnızca Dr. Arthur Schilpp beni buna ikna etti…

Okumaya devam et

Özel Görelilik Teorisi’nde Işık ve Liminiferous Ether İlişkisi

Liminiferous Ether’in etimolojik kökeni, ontoloji görüşü yüzünden “varlık” ve “gerçeklik”kavramlarını ayıran Grek düşünür Aristokles veya evrensel ismiyle Platon’a dek uzanır.   ‘’Çünkü bu öğe her zaman havanın çevresinde akıp gittiği için onu ‘aeiter’ olarak adlandırmak yerindedir.’’ (Platon / Kratilus410)   Ether’in önemi “bilim” adı verilen yöntem ve sistematik düşüncenin henüz bilinen ölçüde yeryüzünde olmadığı dönemde…

Okumaya devam et

On Milyon Hasta ve Yine de Bu Virüsü Neredeyse Kimse Bilmiyor

HIV ile ilişkilidir, kan kanserini tetikler ve Avusturalya’da hızla yayılıyor: HTLV-1 virüsü uzun zamandır bilinmesine rağmen, aşısı veya tedavisi yok. Düşünün, öncelikle cinsel ilişki yoluyla bulaşan bir virüs keşfedildi. Daha sonra ise her on insanda birinde zaten bulunduğu ortaya çıktı. Korkunç bir hastalık; aşısı yok, tedavisi yok… Bu hiç de mantıklı olmayabilir ama tam adı…

Okumaya devam et

Modu Şanyü Bölüm II (Pai-Teng Kuşatması ve Sahte Prenses)

İmparatorluğunun etrafındaki bütün uluslar, Modu’nun hakimiyetini tanımışlardı. Sadece Ting-Lingler vergi vermeyi reddetmişlerdi. O zaman Modu bir defa daha yenilmez savaşçılarını topladı ve düşmanlarını dörtnala kovalayarak Sibirya’ya kadar sürdü. Yürüyüşünü Obi Irmağı kıyılarında durdurdu. Şimdiye kadar karşısına çıkan bütün düşmanlarını yenmişti; fakat karşısında sayısız insana sahip ve büyük bir zenginliği olan, daima fethetmeyi hayal ettiği bir…

Okumaya devam et

MARS TARİHİNDEKİ 10 ÖNEMLİ GÜN

10) 24 Ekim 1601: Tycho Öldü, Meşalesi Kepler’e Geçti Ünlü bir gökbilimcinin ölümünü önemli bir tarih olarak ilan etmek tatsız görünebilir. Kuşkusuz, Tycho Brahe yaşadığı süre boyunca bilime oldukça yararlı oldu. Devrinin en önemli ,teleskopun icadına kadar en iyi olan, gözlem araçlarını yarattı ve bunlarla oldukça hassas gökyüzü gözlemleri yaptı. Ancak Tycho kıskançlığı yüzünden verilerini…

Okumaya devam et

ERKEN ÇÖKEN KARANLIK: İNTİHAR

“Gözlerini hangi yöne çevirirsen çevir ızdırabını sona erdirecek araçlar görürsün. Şu uçurumu görüyor musun? Özgürlüğe giden yol aşağıda. Şu denizi, şu ırmağı, şu kuyuyu görüyor musun? İşte özgürlük orada, dipte. Şu ağacı görüyor musun, bodur, kurumuş, meyvesiz? Fakat dallarından özgürlük akıyor. Kendi boğazını, yüreğini, gırtlağını görüyor musun? Özgürlüğe giden yolu mu soruyorsun? Bedenindeki herhangi bir…

Okumaya devam et