Site Loader

Antik Yunan komedyasının en önemli eserlerinden biri olarak görülen Eşekarıları, günümüzde hâlâ geçerliliği olan, politik bir taşlamadır. Aristophanes’ten geriye kalan ve on bir eserinden biri olan bu komedya, yılların eskitemeyeceği türden bir sistem eleştirisidir. Aristophanes, bu eseri Yunanlıların yaptığı büyük bir yanlışı göstermek, Yunan toplumunu doğru yola sokmak için yazmıştır. Bu yanlışlık ise Antik Yunan toplumunun hukuk sisteminin bozulmasıdır.

Antik Yunan toplumunda önemli meselelerle ilgilen yargıçlar bulunmuyordu. Perikles (Antik Yunan devlet adamlarından biri) ise bu yargıçlık görevini yapanlara 1 obolos (Antik Yunan devletinin para birimi) para ödemeye başlayınca yargıçlık bir meslek haline gelir. Yoksul vatandaşlar yargıçlığı gelir kapısı olarak görmeye başlar. Yargıçlık mesleği sıradanlaşır, Yunan toplumunun yüksek zümrelerindeki vatandaşlar yargıçlık yapmayı bırakır; yargıçlık yalnızca avama özgü bir meslek haline gelir. Perikles’ten sonra gelen Kleon ise, hukuk sisteminde oluşan bu bozulma kendi çıkarına olduğu için yargıçlara yapılan ödemeyi 3 obolosa çıkarınca işler çığırından çıkar, hatta sırf 3 obolos alabilmek için etrafta olay çıkaran jurnalciler türer. İnsanlar sürekli birbirlerine karşı dava açmaya başlar. Aristophanes, bu bozulmayı görür ve Eşekarıları’nı kaleme alır. Oyunun ismi ise yargıçların kullandıkları sivri kalemlerden gelmektedir. Oyunu iyi anlayabilmek için bunları bilmek önemlidir.

Oyunun en önemli iki karakteri olan Philokleon ve Bidelykleon ise tahmin edileceği üzere Kleon’dan türemiştir. Yargıçlık mesleğinin adeta bir tutkunu olan Philokleon ismi, Kleon dostu anlamına gelmektedir -nitekim Felsefe kelimesinin kökeni olan ve bilgelik sevgisi anlamına gelen philosophia kelimesinde de aynı benzerlik görülür. Bidelykleon ise Kleon düşmanı anlamına gelmektedir. Aristophanes eleştirdiği devlet adamının ismini apaçık oyun kişilerine vermekten çekinmemiştir.

Oyunu kısaca özetleyecek olursak, Bidelykleon, babası Philokleon’un bu önlenemez yargıçlık sevdasını önlemek için babasını eve kilitlemiştir. Philokleon mahkemeye koşup yargıçlık yapmak için bacadan kaçmayı bile dener. Ortadan kaybolan Philokleon’u merak eden yargıç arkadaşları ise koro üyeleri olarak sahneye girerler. Philokleon aslında masum biri değildir, gençliği hatalarla dolu bir adamdır ancak yargıçlık yaparak kendini bir nevi tatmin etmeye çalışmaktadır desek yanlış olmaz.

Bidelykleon, babasını evde zapt edebilmek için evde bir mahkeme kurar. Bu mahkemede Philokleon, köpekleri hırsızlıktan dolayı yargılamıştır. Bu köpeklerin avukatları ise Bidelykleon olmuştur. Philokleon, köpeklere beraat kararını verir. Aristophanes’in bu kısmı Antik Yunan toplumunda yaşanmış olan bir davaya gönderme yapmak için yazmış olduğu söylenmektedir. Zaten oyun baştanbaşa bir göndermelerle doludur.

Günümüzde pek çok olayla rahatça bağdaştırabileceğimiz, toplumsal eleştirinin cesurca yapıldığı bu önemli komedya eseri, binlerce yıldır adalet mekanizmasından bir şeyler değişmediğini kanıtlamaktadır. Nitekim Kleon’un hukuk sisteminin kendi lehine işlemesini sağladığı gibi, günümüzde de hukuk haklıdan yana değil güçlüden yana olma özelliğinden bir şey kaybetmemiş, güç sahibi olan insanlar hukukun üstünlüğünü hiçe sayıp adaleti kendi lehine yönlendirmiştir. Bu yüzden, yılların eskitemediği Eşekarıları, günümüzde de üstüne düşünülüp tartışılabilir bir eser olarak varlığını sürdürmektedir.

Berfin Emekli

Bir cevap yazın

Bizi Takip Edin

Araç çubuğuna atla