Asch’in Sosyal Uyum Deneyi

Gün içinde sizleri çevrenizdekilerden ayıran tüm özelliklere rağmen bir aradayken verilen kararlarda sıklıkla aynı düşüncede olduğunuzu tahmin etmek pek de zor değil. Bunun nedeni toplumu bir arada tutan ve davranışları önemli oranda etkileyen “sürü psikolojisi” anlayışıdır. Bir başka deyişle sosyal yaşantıda yaşanılan uyum baskısının etkisi ile bireyin uyum davranışı sergilemesidir.

Sosyal psikolog olan Solomon Asch, 1956 yılında bireyin grup içindeki etkisi ile grubun bireyin karar ve davranışları üzerindeki etkisini kıyaslamak amacıyla bir sosyal deney yapmıştır.

Deney için bir grup üniversite öğrencisi genç gönüllü olmuş ve Asch’in oluşturduğu deney ekibi hazırlanmıştır. Üniversite öğrencileri deneyin yapıldığı odaya sırayla alınırken deney grubu uzun bir masada oturmaktadır. Katılımcılardan oldukça basit bir şey yapmaları istenir: Kendilerine gösterilecek iki tabloyu karşılaştırmak. Tablolardan birinde tek bir çizgi varken ikinci tablo boyları birbirinden farklı üç çizgiden oluşmaktadır.

2513cfb4-22bd-4149-be03-94ae284facaa

Deney başladıktan sonra ilk birkaç denemede herkes doğru cevabı verir. Örneğin gösterilen standart çizgi B çizgisi ise tüm ekip tablodaki B’ye eşit olduğunu söylemiştir. Standart çizgi değiştirilerek tekrarlandıktan sonra deney ekibi,  A çizgisine eş çizgi gösterildiğinde bunun C çizgisi ile aynı olduğunu savunur. Masadakilerin tamamı aynı yanlışı yapmıştır. Sıra en sonda oturan üniversite öğrencisi deneğe geldiğinde diğerleri tarafından söylenen cevabın yanlış olduğundan emin olmasına rağmen grup içinde yanlış cevabı verecek tek kişi olmaktan çekinmiş ve kendisi de yanlış cevap vermiştir.

Deney toplamda 12 etap sürmüştür ve deneklerin tamamı farkı ayırt edebilecek zekaya ve bilgi birikimine sahip olmalarına rağmen %32’si yanlış cevap vermiştir.

Deney süresince her üç kişiden birinin kitleye uyum isteği ile yanlış cevabı vermesi aslında grupların bireyler üzerindeki etkisine verilebilecek güzel örneklerden biridir. Bu deneyin bize sağladığı sonuçlar bireylerin topluma uyma istekleri ve grupların kişinin fikir, düşünce ve kararlarını kolaylıkla değiştirebildiğidir.

 

Tuğçe Korkut

 

KAYNAKÇA

Yılmaz, A.M. (02.03.2017). Sosyal Bir Davranış: Uyma ve Asch Deneyi. 23.08.2018, http://www.pdrdergisi.com/sosyal-bir-davranis-uyma-ve-asch-deneyi-83.html

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir