HZ. YAKUB’UN TEK KIZI DİNA

Dünya binlerce yıldır birçok kadının hikayesinden habersiz. Bazı isimler bizim için hiçbir şey ifade etmiyor olabilir. Dina’da onlardan biri. Sadece erkeklerin isimleri hatırlanır. Bazılarının isimleri kutsal kitaplarda ve savaşlarda vardır. Kadınlar hep dipnot olarak kalır. Dünya erkeklerin himayesinde kalmıştır. İsrail’in 12 kabilesinin hikayesiyle fazla ilgilendiklerinden bir kızın hayatıyla ilgilenecek vakti olmayan dünya ve düzeni, Yakup’un tek kızı Dina’nın hikayesi.. Dina (İbranice: “Yargılanan, temize çıkarılan”) anlamına gelmektedir.[1] Yakup ile Lea’nın kızı Dina, ailesinin yaşadığı ve babasının toprak alıp çadır kurduğu Şehem topraklarında kadınları ziyaret etmeye gitti. (Yaratılış 34:4) O bölgenin beyi Hivli Hamor’un oğlu Şekem Dina’yı görünce tutup kızın ırzına geçti. Yakup’un kızına gönlünü kaptırdı. Dina’yı sevdi ve ona nazik davrandı. Babası Hamor’a, “Bu kızı bana eş olarak al” dedi. Yakup kızı Dina’nın kirletildiğini duyduğunda, oğulları kırda hayvanların başındaydı. Yakup onlar gelinceye kadar konuşmadı. Bu arada Şekem’in babası Hamor konuşmak için Yakup’un yanına gitti. Yakup’un oğulları olayı duyar duymaz kırdan döndüler. Üzüntülü ve çok öfkeliydiler. Çünkü Şekem Yakup’un kızıyla yatarak İsrail’in onurunu kırmıştı. Böyle bir şey olmamalıydı. Hamor onlara, “Oğlum Şekem’in gönlü kızınızda” dedi, “Lütfen onu oğluma eş olarak verin. Bizimle akraba olun. Birbirimize kız verip kız alalım. Bizimle birlikte yaşayın. Ülke önünüzde, nereye isterseniz yerleşin, ticaret yapın, mülk edinin.” Şekem de Dina’nın babasıyla kardeşlerine, “Bana bu iyiliği yapın, ne isterseniz veririm” dedi, “Ne kadar başlık ve armağan isterseniz isteyin, dilediğiniz her şeyi vereceğim. Yeter ki, kızı bana eş olarak verin.” Kız kardeşleri Dina’nın ırzına geçildiği için, Yakup’un oğulları, Şekem’le babası Hamor’a aldatıcı bir yanıt verdiler. “Olmaz, kız kardeşimizi sünnetsiz bir adama veremeyiz” dediler, “Bizim için utanç olur. Ancak şu koşulla kabul ederiz: Bütün erkekleriniz bizim gibi sünnet olursa, birbirimize kız verip kız alabiliriz. Sizinle birlikte yaşar, bir halk oluruz. Eğer kabul etmez, sünnet olmazsanız, kızımızı alır gideriz.” Bu öneri Hamor’la oğlu Şekem’e iyi göründü. Ailesinde en saygın kişi olan genç Şekem öneriyi yerine getirmekte gecikmedi. Çünkü Yakup’un kızına aşıktı. Hamor’la oğlu Şekem durumu kent halkına bildirmek için kentin kapısına gittiler. “Bu adamlar bize dostluk gösteriyor” dediler, “ülkemizde yaşasınlar, ticaret yapsınlar. Topraklarımız geniş, onlara da yeter, bize de. Birbirimize kız verip kız alabiliriz. Yalnız, şu koşulla bizimle birleşmeyi, birlikte yaşamayı kabul ediyorlar: Bizim erkeklerin de kendileri gibi sünnet olmasını istiyorlar. Böylece bütün sürüleri, malları, öbür hayvanları da bizim olur, değil mi? Gelin onlarla anlaşalım, bizimle birlikte yaşasınlar.” Kent kapısından geçen herkes Hamor’la oğlu Şekem’in söylediklerini kabul etti ve kentteki bütün erkekler sünnet oldu. Üçüncü gün erkekler daha sünnetin acısını çekerken, Yakup’un oğullarından ikisi- Dina’nın kardeşleri Şimon’la Levi- kılıçlarını kuşanıp kuşku uyandırmadan kente girdiler ve bütün erkekleri kılıçtan geçirdiler. Hamor’la oğlu Şekem’i de öldürdüler. Dina’yı Şekem’in evinden alıp gittiler. Sonra Yakup’un bütün oğulları cesetleri soyup kenti yağmaladılar. Çünkü kız kardeşlerini kirletmişlerdi. Kentteki ve kırdaki davarları, sığırları, eşekleri ele geçirdiler. Bütün mallarını, çocuklarını, kadınlarını aldılar, evlerindeki her şeyi yağmaladılar. Yakup, Şimon’la Levi’ye, “Bu ülkede yaşayan Kenanlılar’la Perizliler’i bana düşman ettiniz, başımı belaya soktunuz” dedi, “Sayıca azız. Eğer birleşir, bana saldırırlarsa, ailemle birlikte yok olurum.” Şimon’la Levi, “Kız kardeşimize bir fahişe gibi mi davranmalıydı? diye karşılık verdiler. (Yaratılış 34)[2] Tora, İsrailoğulları Mısır’a girerken 70 aile ferdinin listesini sunar. Burada Şimon’un oğulları içinde “Kenanlı bir kadının oğlu Şaul”dan bahsedilir. Bu kişi Raşi’ye göre Dina ile Şehem’in oğludur. İki kardeş şehirdeki erkekleri katlettikten sonra Dina, namusunun temizlenmesi için Şimon’un kendisiyle evlenmesini istedi aksi takdirde sarayı terk etmeyeceğini söyler.  Nahmanides’e göre bu olaydan sonra Dina ve Şimon aynı evde yaşadı fakat cinsel ilişkiye girmedi. Bu nedenle Dina’nın Şehem’den olan oğlu Şimon’un aile ağacında gözükür. [3]

Shechem_seizes_Dinah

37: Bible, Italian. [Shechem siezes Dinah]

 

Kutsal kitapta Dina ilgili bildiklerimiz ne yazık ki bu hikâye ile sınırlıdır. Dina’nın hayatının geri kalan kısmında neler yaşadığına dair kaynakçalar mevcut değildir. Dina ismini görebileceğimiz bir diğer argüman ise, ABD, İsrail ve Yunanistan Doğu Akdeniz’de 26 Mart’ta başlayan ve 5 Nisan 2012’de biten Deniz ve Hava kuvvetleri Meis adası güneyinde ortak bir tatbikat yapmışlardır. Tatbikat, Doğu Akdeniz’de bulunan petrol ve doğal gaz platformlarına saldıracak muhtemel düşmanın, önlenmesi ve cezalandırılması senaryosuna dayandırılmıştır. Bu tatbikatın adı Nobel Dina’dır. Nobel asil anlamına gelmektedir. Dina ise Tevrat’a göre Yakub’un ilk karısından olan tek kızıdır. Tatbikatın adının içeriği kutsallık, yaradılış, seçilmiş kavim, vaat edilmiş topraklar kavramları bulunan Tevrat’tan alınması, İsrail’in içinde bulunduğu bir tatbikat olarak manidar olduğunu söylemek mümkündür.

Yazan: Merve ALEMDAROĞLU

 

[1]  Blyth, C. (2009). `Listen to My Voice’: Challenging Dinah’s Silence in Genesis 34. The Expository Times, 120(8), pp.385-387.

[2] https://christiananswers.net/turkish/bible-tr/tr-gen29.html

[3] Chabad.org. (2019). Browse by Subject. [online] Available at: https://www.chabad.org/search/keyword_cdo/kid/1651/jewish/Dinahs-Abduction.htm [Accessed 4 Feb. 2019].

Bir cevap yazın