CRASH (ÇARPIŞMA)

Yönetmen: Paul Haggis

Senaryo: Paul HaggisRobert Moresco

Oyuncular: Matt Dillon, Ryan Phillippe, Sandra Bullock, Don Cheadle, Jennifer Esposito, William Fichtner, Brendan Fraser

Yapım: ABD, 2004.

Süre: 107’

Konusu: Crash, Los Angeles’ta geçen ve iki günden daha az bir süreyi kapsayan bir hikaye. Birbirini hiç tanımayan farklı ırktan, milletten ve meslek grubundan zengin veya yoksul birçok kişinin bu zaman dilimi içinde karşılaşmasını anlatıyor. Daha doğru bir söylemle “Çarpışma”sını.. Çünkü onları içinde şiddetin, ırkçılığın bulunduğu ciddi olaylar bir araya getiriyor.

Crash, Brendan Fraser, Paul Haggis

Film Hakkındaki İzlenimlerim

2005 yılında En İyi Film Akademi Ödülü’nü kazanan Crash bir trafik kazası sonrası şu cümlelerle başlıyor: Were always behind this metal and glass. I think we miss that touch so much that we crash into each other just so we can feel something.  Metal ve camın arkasında yaşıyoruz, dokunmayı özlüyoruz ve bir şeyler hissedebilmek için çarpışıyoruz.

Filmi değerlendirecek olursam;  başta insandaki ırkçılık ve ötekileştirme duygularının oluşma aşamalarını ele alıyor. Her insanın kendi sanal dünyasında oluşturduğu ve gerekçelere dayandırdığı ötekileştirme durumunu farklı karakterler etrafında işliyor.

Crash, Paul Haggis

Filmin her dakikası, ırkçılık gerçeğini gayet açık bir şekilde anlatıyor. Filmde yolları kesişen, farklı ırk, etnik köken ve sosyal sınıftan pek çok insan var. Bu detay, benim filme ayrı bir ilgi duymamı sağladı. Film,hangi ırktan ya da statüden olursa olsun insanın kendi içinde yaşadığı kriz durumunu başarılı bir kurguyla ele almış.

Filmin üzerinde durduğu noktalardan biri de insan ticaretinin büyük boyutlarda oluşu ve günlük yaşamda ön yargılarlara sıkışıp kalışımızdır.Film şunu gösteriyor ki hangi etnik kökene, statüye sahip olursak olalım yaşadığımız krizler ve birtakım duygu durumları hepimiz için aynıdır.

Crash, Paul Haggis

İnsanların dünyaya gelirken mensup oldukları ırkı seçmek gibi bir hakları yoktur. Dünya üzerinde milyarlarca insan yaşıyor. Bu insanların hem coğrafyaları hem ırkları hem de renkleri birbirinden farklı olabilir. Bu durum onları, diğer insanlardan alçak ya da üstün kılmaz. Herkes birbirinin yerinde olabilirdi. Bu noktada önemli olan, insan olmak ve insan haklarının bilincine varabilmektir.Yani standartlarımız arasında eşitliği sağlayabilmektir.

 

Filmin Psikolojik Açıdan İncelenmesi

Birbirinden ayrık görünen birkaç yaşamın ardında aslında ırkçılığın ve etnosentrizmin baskınlığını filmin ilk anlarından itibaren görebiliyoruz. İki siyahinin kendini kanıtlamak adına araba çalmasıyla başlayan film, Anthony karakterinin üstünlük çabası arkasındaki aşağılık kompleksine işaret ediyor. Baskın karakterlerden Matt Dillon ırkçılık ve ön yargının en yoğun görüldüğü isim. Muhtaç olduğu bir siyahiye öfkelenip gücünün yettiği tüm siyahlara kötü davranarak yön değiştirme savunma mekanizmasını kullandığını görüyoruz. Cameron Thayer ise sürekli aşağılanmış hor görülmüş siyahi bir yönetmendir. Yapılan tüm ırkçı hareketleri görmezden gelerek yadsıma yapmaktadır fakat hikayenin sonunda bu bastırılmış duyguların nasıl patlak verdiğine şahit oluyoruz. Bu gerçekçi ve sert hikaye sonunda herkesi tebessüm ettirecek sonlarla bağlanmış.”

Crash, Paul Haggis

 Siz okuyucularımıza küçük bir not düşmek istiyorum: Ön yargılarımızla yaşıyoruz. Beyaz ise iyi, kırmızı ise acı gibi… Kafamızın içinde pek çok odacık var. Bir fotoğrafı, olayı ya da kişiyi mutlaka bu odacıklardan birine almak zorundayız. Dışarıda kalan bir şey olduğunda huzursuzluk yaşıyoruz. Yaşamımızın da her anını bu şekilde ön yargılarımızı güçlendirecek örnekler bularak geçiriyoruz. Bir düşünelim: Ön yargılarımızı nasıl kırabiliriz?

İlgili Linkler: Les Choristes, Jack Nicholson, Tim Burton, Andrei Tarkovski

KAYNAKÇA

Cooper, J.E (1979) Crisis Admission Unites and Emergency Psychiatric Services, Public Health in Europe 11, WHO: Copenhagh.

Erözdemir, A. (2018). Psikolektif: Crash/Çarpışma.

Sayıl, l. (1977).PsQciyatride Kriz, Krize Müdahale Kavramı ve Bir Uygulama, A.Û. Tıp Fak. Mec. 30: 353-363.

Sözer Y. Psikiyatride Kriz Kavramı ve Krize Müdahale, A.Ü. Psikiyatrik Kriz Uygulama ve Araştırma Merkezi, Kriz Dergisi, 1 (1) : 8-12

Zara, A. Krizler ve Travmalar, Yaşadıkça Psikolojik Sorunlar ve Başa Çıkma Yolları

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir