Anoreksiya Nervoza Nedir?
Halk arasında “manken hastalığı” olarak da bilinen anoreksiya nervoza yeme bozuklukları içerisinde en ölümcül olanıdır. Anoreksiya nervozaya sahip bireyler olabildiğince az besin tüketmeye çalışırlar ve beden kitle indeksleri (BKİ) normalin oldukça altındadır.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!Anoreksiya nervoza bireyin kilo verme isteği nedeniyle diyet girişiminde bulunmasıyla başlar ancak bu diyetler zamanla aşırı kısıtlayıcı besin alımına dönüşür. Kişinin “kötü” olarak adlandırdığı besinlerin listesi gittikçe uzar, bunlar bazen toplumun genelinin “iyi” olarak adlandırdığı meyve, sebze gibi besinleri bile içerebilir. Beden şekillerine aşırı anlam yükleyen anoreksiya nervoza hastaları ne kadar zayıf olurlarsa olsunlar kilo almaktan çok korkaklar. Zayıf olmaya başarı, irade, arınmışlık gibi anlamlar yükleyebilirler. Beden ağırlıkları üzerinde kontrol sağlamak ve sürekli zayıflamak istedikleri için obsesif biçimde tartılırlar, yedikleri bütün yiyeceklerin kalorilerini hesaplarlar ve sürekli bedenlerini incelerler. Yemeklerden kaçmaya çalışmaları sonucunda anoreksiya nervozalı kişilerin zihinleri sürekli yemekle meşgul olur. Bu da oldukça yorucu bir süreçtir.
Anoreksiyanın başlama yaşının son yıllarda 9-12 yaşa kadar indiği bilinmektedir. Genellikle kadınları etkileyen bu hastalıkta, vakaların 10’da 1’i erkeklerden oluşmaktadır. ABD’deki 15-24 yaş arası kadınların anoreksiya nervozadan ölme riskinin, diğer tüm hastalıkların ölüm risklerinin toplamından 12 kat daha yüksek olduğu saptanmıştır.
Aşırı kısıtlamanın bir sonucu olarak anoreksiya nervozalı kişiler de diğer yeme bozukluklarındaki gibi yeme atakları yaşayabilirler. Bu yeme atakları birkaç kurabiyeden oluşabileceği gibi aşırı miktarda kalori alımı şeklinde de gerçekleşebilir.
Sanılanın aksine her anoreksiya nervoza hastası, kişinin kendisini olduğundan daha şişman görmesine neden olan bozulmuş beden algısı geliştirmez. Ne kadar zayıfladığının farkında olarak bunu sürdürmek isteyen hastalar da vardır.
Anoreksiya Nervozanın Davranışsal Belirtileri Nelerdir?
Aşırı egzersiz yapmak, yemeklerin bulunduğu sosyal ortamlardan kaçmak, diüretik ilaçlar kullanmak ve kusmak gibi çıkarma davranışlarında bulunmak, sürekli kalori ve beden ölçümü yapmak, yiyecekleri parçalara bölerek çok yavaş bir şekilde yemek, besinleri çiğneyip yutmadan çıkarmak, sofraya oturup yer gibi yaparak diğer insanları kandırmak yaygındır.
Anoreksiya ile en çok ilişkilendirilen psikolojik rahatsızlık depresyondur. Depresyon anoreksiyanın hem nedeni hem de sonucu olabildiği gibi anoreksiyaya yakalananların %75’inde depresyon görülmektedir.
Anoreksiya Nervozada Görülen Fizyolojik Değişiklikler Nelerdir?
Çıkarma davranışlarından kaynaklanan diş çürümeleri, elektrolit dengesizliği ve potasyum eksikliği; vücudun ihtiyacı olan enerjiyi alamamasından ve vücutta yeterli yağ bulunmamasından kaynaklanan gelişim bozuklukları, regl olamama, kalp ve ritim bozuklukları, kuru cilt, tüylenme, kemik erimesi (osteoporoz) ve kırıklar, düşük beden ısısı gibi biyolojik komplikasyonlar görülür. Kalp ritmindeki bozuklukların kalbin durmasına yol açmasıyla ölüm meydana gelmektedir.
Anoreksiya nervoza her zaman ölümle sonuçlanmak zorunda değildir. İyileşme sağlanabilir ancak psikiyatrist, psikolog, diyetisyen ve endokrinoloji uzmanından oluşan bir ekipten yardım almak gerekir.
Hastaları tedaviye ikna etmek zordur; bu durumda en çok düşülen hata, kişiyi yemek yemeye zorlamaktır. Kişilerin bedenleri ve yedikleri besinler hakkında konuşmak yerine ilgi alanları ve yetenekleri gibi bedenleri dışındaki şeylere vurgu yaparak onlarla iletişim kurmak önemlidir. Hastalar tedaviden onlara kilo aldıracağını düşündükleri için kaçarlar.
Medyanın, Toplumun ve Diyet Kültürünün Etkisi
Sağlık, bedensel olarak iyi olma halimizle sınırlı değildir; mental olarak iyi olma halimizi de içerir. Dolayısıyla hiçbir besinin kalori miktarı hiç kimseye yeme bozuklukları kadar zarar veremez. Kişinin yaşadığı travmalar, ebeveynleriyle olan ilişkileri, genetik yatkınlıkları, karakter özellikleri gibi nedenler hastalığın oluşumunda rol oynayabildiği gibi sürekli az ve kontrollü yemeye teşvik eden, besinleri etiketlemeyi öğreten diyet kültürünün ve medyanın da bunda payı vardır. Medya zayıflığı kadınlar için güzelliğin şartı olarak sunmaktadır. Bu “zayıflık güzelliktir” mesajı, sevilmenin ve değer görmenin tek yolunun zayıf olmaktan geçtiğini bizlere dikte etmektedir. Kimse bedeninden nefret etmeyi tercih etmez, bu nefret kişiye toplum ve medya tarafından öğretilir. Bir dahaki sefere diğerlerinin bedenleri hakkında yorum yaparken bir kez daha düşünelim derim. Zira bazen birini zayıf olduğu için övmek de şişman olduğu için kötü söylemde bulunmak kadar zararlı olabilir.
Yeme Bozuklukları ile İlgili Diğer Yazıları Okumak İçin:
• Yeme Bozukluklarını Anlamak
• Yeme Bozuklukları: Ortoreksiya Nervoza
• Yeme Bozuklukları: Bulimia Nervoza
• Yeme Bozuklukları: Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu
Kaynakça:
• Bakırcı, Ç. M. (2013). Anoreksiya. Erişim adresi: https://evrimagaci.org/anoreksiya-1226
• Fairburn, C. G. (2019). Aşırı Yemeyi Yenmek: Kanıtlanmış Kendini Durdurma Rehberi. Z. Karabuda, G. Tezcan (Çev.). İstanbul: Psikonet.
• Iskra Lawrence, “Ending the pursuit of perfection”, erişim: 6 Şubat 2017, https://youtu.be/GR_hq7OVzHU, 12:29-12:37.
• Mask, L., & Blanchard, C. M. (2011). The effects of “thin ideal” media on women’s body image concerns and eating-related intentions: the beneficial role of an autonomous regulation of eating behaviors. Body image, 8(4), 357–365.
https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2011.06.003
• Mısırlı, S. Ç. (2019). DSM 5’e göre Beslenme ve Yeme Bozuklukları. Erişim adresi: https://www.doktortakvimi.com/blog/dsm-5-e-gore-beslenme-ve-yeme-bozukluklari
• Todd, G. (2019). Yeme Bozuklukları: Yaşanmış Örnekler, Pratik Öneriler, Uygulamalar. N. Yener (Çev.). İstanbul: Kuraldışı.
Görsel Kaynakça:
