Akhilleus, doğduğunda bir kâhin şöyle dedi: “Ya Akhilleus’un ömrü uzun ve sıradan olacak ya da ömrü kısa olmasına karşın adı sonsuza dek hatırlanacak.”. O zamandan beri yazılan kitaplar ve çekilen filmler düşünüldüğünde öyle görünüyor ki ikinci kehanet gerçekleşmiştir.
Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!Akhilleus Miti
Tanrıların ve insanların babası Zeus, su tanrıçası Thetis’e aşıktı ve onunla birlikte olmak istiyordu. Ne var ki diğer tanrılar, eğer Zeus’un Thetis’ten bir çocuğu olursa bu çocuğun Zeus’la yarışacak ve onu alt edecek güçte olacağına karşı Zeus’u uyardılar ve Thetis’in bir ölümlü ile evlenmesini salık verdiler. İktidarının sarsılmasını asla istemeyen Zeus, Thetis’i ölümlü bir kral olan Peleus ile evlendirdi. Peleus ve Thetis’in evliliğinden bir çocuk dünyaya geldi ve ona Akhilleus (Aşil) dendi.
Ölümsüz bir tanrı olan Thetis, oğlunun bir fâni olmasını sindiremedi ve onu ölümsüz kılmak için çeşitli yollara başvurdu. Onu her gece ateşin üzerinde tutarak yaktı, ardından kutsal merhemlerle onun yaralarını sardı. Sonunda Thetis, Akhilleus’u topuğundan tutarak, giren kişiye tanrıların sağlamlığını bahşettiği düşünülen Stiks Nehri’ne daldırdı. Bundan sonra Akhilleus kılıç kesmez, mızrak saplanmaz bir vücuda sahip oldu fakat suya değmeyen tek yeri olan topuğu, bu özelliklerden mahrum kaldı. Topuğu, Akhilleus’un hassas noktasıydı.
Thetis, Akhilleus henüz küçükken su perileriyle olan yaşamına geri dönmek için oğlunu ve kocasını terk etti. Oğlunu tek başına yetiştiremeyeceğini anlayan Peleus, onu yarı insan yarı at olan Kheiron’un yanına eğitim için gönderdi. Peleus, genelde vahşi ve şiddetli olarak bilinen sentorlardan olan Kheiron’a güveniyordu çünkü o, daha önce Herakles gibi kahramanları yetiştirmişti. Kheiron’un korumasında Akhilleus, avcılıktan müziğe çok çeşitli alanlarda zorlu eğitimlerden geçti. Kurtların kemiklerinin ilikleriyle, aslanların ve yabani domuzların iç organlarıyla beslendi. Eğitiminin sonunda Akhilleus, adından uzun yıllar bahsettirecek olan gücüne kavuştu.
Akhilleus dokuz yaşlarında iken bir kâhin, Akhilleus’un Truva Savaşı’nda hayatını kaybedeceğine dair bir kehanette bulundu. Bu durumu öğrenen Akhilleus’un ebeveynleri, onu ölümün pençesinden kurtarmak için İskiri Adası’nda bulunan Kral Lykomedes’in yanına gönderdi. Akhilleus adada kadın kılığına girerek bir süre Kral Lykomedes’in kızları arasında yaşadı. O dönemdeki başka bir kâhin ise Akhilleus olmadığı takdirde Yunanlıların, Truva savaşını kazanamayacaklarını iddia ediyordu. Bunu öğrenen Yunanlı kral Odisseus, savaşı kazanma hırsıyla Akhilleus’u aramaya koyuldu. Çeşitli rivayetlerden yola çıkarak Akhilleus’un saklandığı ada olan İskiri’ye tüccar kılığında gitti. Kıyafetlere ve mücevherlere bakma bahanesiyle etrafı gezen Odisseus, Akhilleus’u buldu ve çabucak yakaladı. Akhilleus’un kaderinde kadın kılığında saraylarda saklanmak değil, savaş meydanında adını tarihe yazdırmak vardı.
Akhilleus Truva Savaşında
Akhilleus, hayatını kaybedeceğini bildiği hâlde Odisseus’un ısrarıyla Truva Savaşı’nda Yunanlıların tarafına katılmayı kabul etti çünkü onun tek isteği, isminin sonsuza kadar hatırlanmasıydı. Akhilleus, elli gemi ile birlikte Myrmidonlar olarak bilinen ordusuyla Truva yakınlarına vardı. Aynı zamanda küçük Yunan şehirlerini birleştiren ve kendisine devasa bir ordu toplayan efsanevi komutan Agamemnon da Truva civarına ulaştı. Bu iki ordu birlikte birçok şehri yağmalayıp talan etti.
Fakat çok geçmeden Agamemnon ve Akhilleus arasında, Homeros’un İlyada adlı eserinin ana konusu oluşturacak olan öfke dolu bir ayrılık baş gösterdi. Agamemnon, Akhilleus’un kölesi olan Briseis adlı kadını kaçırmıştı. Eski Yunan toplumunda bir erkeğin onuru, toplumdaki konumu için hayati bir önem taşıdığından dolayı Akhilleus, Agamemnon’a büyük bir hınç besleyerek savaştan ayrıldı. Bu sayede Truvalılar, savaşta avantajlı konuma geçti.
Savaşta gitgide zor duruma düştüğünü anlayan Agamemnon, çeşitli hediyelerle birlikte bir elçiyi Akhilleus’a savaşa yeniden katılması için gönderdi. Akhilleus, teklifi reddetti fakat yakın arkadaşı ve kuzeni Patroklos’a zırhını emanet edip yanına Myrmidonlar’ı da alarak onun savaşa gitmesine izin verdi. Ne var ki, çok geçmeden Patroklos, Truva prensi Hektor tarafından katledildi. Bu durumdan haberdar olan Akhilleus, “vahşi” bir intikam duygusuyla savaş saflarına yeniden katıldı.
Akhilleus, Hektor’u Truva surları boyunca kovaladı ve en sonunda zamanın en güçlü iki savaşçısı karşı karşıya geldi. Şiddetli bir mücadelenin ardından Akhilleus, mızrağını Hektor’un boynuna sapladı ve Hektor oracıkta can verdi. Hırsını alamayan Akhilleus, Hector’un cesedini at arabasının arkasına bağlayarak Truva surları etrafında ihtişamla dolaştırdı. Truva kralı Priamos, gizlice düşman karargâhına girerek Akhilleus’a oğlunun cansız bedenini geri getirmesi için yalvardı. Priamos’un tek istediği Hektor’un onuruna yakışır bir cenaze töreni düzenlemekti. Sonunda Akhilleus yaşlı kralın ricasını kabul etti.
Akhilleus’un Ölümü
Hektor’un cenaze töreninin ardından Akhilleus tekrar savaş meydanına döndü. Hektor’un kardeşi Paris, abisinin ölümünden dolayı Akhilleus’tan intikam almak istiyordu. Kehanetçi ve bilici tanrı Apollo, Paris’e Akhilleus’un Truva’ya girdiğinin haberini verdi ve Paris Akhilleus’a bir pusu kurdu. Truva’ya giren Akhilleus, Paris’in tuzağına yakalandı ve Paris, Akhilleus’un hassas noktasını bilen Apollo’nun yardımı sayesinde Akhilleus’un topuğuna bir ok isabet ettirdi. Akhilleus oracıkta can verdi.
Aşil Sendromu
Petruska Clarkson, Aşil sendromu terimini 1994 yılında yayımlanan The Achilles Syndrome kitabıyla psikoloji literatürüne katmıştır. Bu terim aynı zamanda “sözde yetkinlik sendromu” olarak da bilinir. Clarkson, bu terimin ismini çocukluğunda, aşk hayatında ve savaşta devamlı bir içsel yetersizlikle boğuşan savaşçı Akhilleus’a ithafen vermiştir. Aşil sendromu, kişinin dışsal olarak son derece yetkin olmasına karşın kendi içinde bu yetkinliği hissedememesini ifade eden bir psikolojik sendromdur.
Profesör Clarkson, Aşil sendromuna sahip kişilerin 7 belirgin özelliğini şu şekilde ifade eder:
- Dışsal yetkinlik ile hissedilen içsel yetkinliğin uyuşmaması ve devamında sahtekârlık hissi
- Bir işin yapılması için gerekli yetkinlikle ilgili yersiz anksiyete ve panik
- Bir işin ardından hissedilen yersiz gerginlik veya yorgunluk
- Tamamlanan bir işin ardından tatmin duygusu yerine rahatlama
- Bir sonraki iş için başarıya dair bir umut besleyememe
- Aşağılanmaktan ve utanmaktan devamlı sakınma hali
- Zayıf ve dengesiz gibi sıfatlarla etiketlenme korkusu sebebiyle sendromu diğer kişilere anlatamama
Aşil Sendromundan Kurtulmak
Profesör Clarkson, Aşil sendromunun günümüzde süratle artan bir psikolojik problem olduğunu belirtir. Neyse ki Clarkson, kişinin kendisinin sözde yetkinlik sendromunun üstesinden gelebileceğini ve öz güvenini yeniden sağlayabileceğini de ifade eder. The Achilles Syndrome kitabında Clarkson, bu sendromdan kurtulmak için çeşitli tavsiyelerde bulunur:
Problemi kabullenmek. Birçok psikolojik problemin iyileştirilmesinde temel noktayı oluşturan bu adım, Aşil sendromu için de oldukça önemlidir. Problemi kabullenmenin en iyi yollarından biri, sendroma sahip kişinin bir veya birkaç kişiye bu probleminden bahsetmesidir. Bu kişilerin iyi seçilmesi ve anlayışlı davranmaları sendromdan kurtulmak için kritik noktalardan biridir.
Değiştirilebilecek ve değiştirilemeyecek şeylerin farkında olmak. İnsan hayatında doğumdan ölüme kadar birçok şey, çevresel ve içsel faktörler tarafından belirlenir ve bu faktörlerin azımsanmayacak bir kısmını değiştirmek oldukça zordur. Kişinin, değiştirilmesi hayli zor olan etkenler üzerine uzun vakitler harcaması, kendisini yetkin olmadığını düşünmesine sevk edebilir.
Yetkin olunan alanları belirlemek. Kişinin dürüst bir şekilde hangi alanlarda yeterli bilgi ve deneyime sahip olduğunu hangi alanlarda yetersiz olduğunu bilmesi, sözde yetkinliğin objektif bir şekilde değerlendirilmesi açısından epey etkilidir.
Mükemmeliyetçilikten vazgeçmek. Mükemmeliyetçilik, kısaca ya hep ya hiç düşüncesi olarak tanımlanabilir. Bir işi tam anlamıyla doğru yapamayacağını anlayan kişi, o işe hiç girişmemeyi seçebilir. Yetkinliğin tanımına bakıldığında ise hatasızlık gibi bir kriterle karşılaşılmaz. Aşil sendromuna sahip kişilerin bir konuda hata yapmanın yetkinlikten bir şey kaybettirmeyeceğini kabul etmeleri, özgüven kazanma sürecini kolaylaştıracaktır.
Akhilleus, Yunan mitolojisinde efsanevi güçteki savaşçılardan biridir. Ömrünün kısa olmasına karşın şöhreti günümüze kadar ulaşmıştır. Öyle ki ismi, günümüzün sık karşılaşılan bir psikolojik sorunlarından olan Aşil sendromuna verilmiştir. Sözde yetkinlik sendromu da denilen bu sendrom, kişinin kendi kendine aşabileceği bir problemdir.
Yazar: Melih Abacı
Editör: Emine Türal & Ozan Yazıcı
Mitoloji serimizin diğer yazılarına ulaşmak için:
- Yunan Tanrıları
- Pandora’nın Kutusu
- Icarus
- Narkissos
- Orpheus
- Persephone
- Sisifos
- Eros
- Theseus
- Dionysos
- Odysseus
- Apollon
Kaynakça:
• Cartwright, M. (2012, 29 Eylül). Achilles. Ancient History Encyclopedia. Erişim adresi: https://www.ancient.eu/achilles/
• Clarkson, P. (1994). Achilles as healer: Pseudocompetence in the trainee counsellor or therapist. Employee Councelling Today 6 (3). https://doi.org/10.1108/13665629410063963
• Clarkson, P. (1998). The Achilles Syndrome: Overcoming the Secret Fear of Failure. Element Books.
• Who was Achilles? (2019). The British Museum Blog. Erişim tarihi: 11 Şubat 2021, adresi: https://blog.britishmuseum.org/who-was-achilles/
Görsel Kaynakça:
https://artgallery.yale.edu/collections/objects/229318
https://blog.britishmuseum.org/who-was-achilles/
https://brewminate.com/achilles-pride-and-reckless-rage-in-the-story-of-the-trojan-war/
https://www.britishmuseum.org/collection/object/P_1875-0710-3210
https://www.looper.com/298006/the-gentlemans-agreement-on-2004s-troy-that-cost-brad-pitt-750/
